Би 2005 онд Японоос ирчихээд өндөр цалинтай ажилд орохын мөрөөсөл болж явлаа. Ядаж байхад Японд миний найз байсан эмээ онгоцны үйлчлэгч болбол их цалин авна шд гэж хэлсэн.Тэндхийн үйлчлэгчид сард 4-5 мянган доллар авдаг юм шиг байна лээ. Тэгээд МИАТ, АероМонголиа гээд тэнээгүй газаргүй явсаан. Тэр үед нь тэгээд юун ч айхтар таарсан юм бүх авиа компаниуд зарлал явуулаад ажилд шалгаруулж авч бйасан.МИАТ-д очсон чинь эхний анкетийн шалгаруулалтыг нь даваад 2 дахь эрүүл мэндийн үзлэг байлуу даа. Лааг хувцсаа тайлаад л орсон чинь эмч нь чи нүүрэн дээрээ сорвитой байна. Гарч бай гэж авсан. Хэхэ. 8-р...

Хөгширч байгаагаа умартан би гэдэг хүн ээжээс хүүхдийн баярын бэлэг нэхлээ. Уул нь ч надаас 7 насаар дүү нэг охин байгаа л даа. Хөөрхий гадаадад сурдаг тул бэлэг авч чадсангүй. Яг үнэнийг хэлхэд би гэж хүн болон миний хэдэн найзууд хүүхдийн баярыг үнэн шоовдор өнгөрөөв. Эх ч биш, хүүхэд ч  биш болхоор шаал миа. Гадуур гарч хэдэн найзуудтайгаа цугларалт хийж, паарк орж Шорлог идлээ.Жуковын музейн тэнд байдаг нэг шорлог хийдэг газрын хийсэн 3 мах + 2 өөхтэй шорлогыг  2000-р авч идэв. Гэхдээ дажгүй хийдийн байна лээ. Яг шүүсийг нь барьж энэ тэр шарсан байгаам чинь. Бусад 1000-н шорлогууд бол хулх...

Нүгэл хэмээн маяглаж нүдээн таглахгүйгээр

Нүцгэн биеийг алдаршуулъя

Шалиг завхай, шунал тачаалыг цааш нь түлхэж

Шалдан биеийн тэнгэрлэг сайхныг алдаршуулкя

Янаг минь чи хувцсаа тайл

Ялгаа байхгүй өмдөө ч бас тайл

Ядам хуруун дахь бөгжжө ч бүү үлдээ

Яг л урд минь бүр мөсөн нүцгэл 

Альбрехто дюрерийн зурсан Адам Ева 2 шиг

Ариун хүйсээ ягаан навчсаар бүү халхлаа

Раффелогийн бийрээр амилсан амирлангуй мод шиг

Алган дээрээ нар мандуулан хүүгээ өргө

Үүрийн гэгээ нэвт Афурадитийн дагина шиг

Үзсэн харсан бүхний нүдийг булаа

Яргуй дэлгэрч ятга уянгалтал инээд алдан

Янаг минь чи хувцас...

Ц. Хулан     Улаахан тэс мод

Газрын хавтгай дээр орос орон оршиж

Гал улаахан тэс модыг санагдуулж

Үүрээр түүнийг цавччихвий гэхээс

Өр өвдөөд байна

Тэндхийн сайхан охид

Тэнгэрийн өнгөт нүдтэй

Гоёл нь гэвэл эгэлхэн

Голоо дагаад ургадаг хамба шарилжийн цэцэгээ

Шаганейд дурсгасан Ессениний алаг алчуур шиг

Шар талынх нь тариаг би өрөвдөөд байна

Шанхных нь үс яг л минийх шиг гогцоордог

Шаналангт хонгор зүрх Маринагийн нутгийг өрөвдөөд байна

Газар дээр өөр хэн тэгж инээдэг билээ

Гагарины инээмсэглэлийг ч өрөвдөөд байна

Галав дамнан үлдсэн охин цагаан сүм

Гараа загалмайлж мөргөдөг с...

Ц. Хулан                 ИТГЭЛ

Цаашид юм бүхэнд итгэл алдарна

Цагаан дэнгийн гэрэлд эрвээхэй шунахаа болино

Цагтаа унадаг навч газарт итгэхээ болино

Цайлган хайлган сэтгэл минь хүнд итгэхээ болино

Дээлийн хормой салхинд дэрвэхээ болино

Дэмий юманд би хөл алдахаа болино

Дэгэн догон нулимастай орчлонгоос урьтаж

Дэндүү залуу насандаа би хашир сууна

Тэгвэл

Үүдэн тушаа салхинд цохигдон

Үнэнчээр чамайг хүлээх минь эцэс болно

Цөхөрлийн дундаас инээд алдан угтаж

Цөөхөн хэдэн үгэнд чинь хууртдаг минь өнгөрнө

Унахад чинь тосдог газар үгүй болно

Уруудахад чинь түших гар үгүй болно

Итг...

Ц. Хулан                   Хаврын дуу

Идэрхэн танхилхан нас минь надад ирэхгүй

Ийм л хаврын ногоо хөлийн доор ургахгүй

Инээд алдан өөдөөс чинь гэнэт  харах минь давтагдахгүй

Илбийн юм шиг зөөлөн салхи өнөөдрийнх шиг үлээхгүй

Хайрлах юм бол намайг одоо л хайрла

Хар үсний минь долгионд хөл алдаж

Харцны минь эргүүлэгт намрын навч шиг унаж

Хаалганы минь гадаа харуулын цэрэг шиг зогс

Би яг л энэ хавар шиг,  хаврын ногоо шиг

Билгийн цэнхэр тэнгэртээ ирж яваа шувуу шиг

Бидэртэн урсах гол мөрдийн урсгал  шиг

Би бийр нь үгүй зурагдсан сонгодог нэгэн бүтээл шиг

Хаврын өдөр богино цэцгээ дэл...

Үнэн ухаант хүнийг хэдүй эргүүлэн шавдавч
Үйлдэх хэрэгтээ үл мунхрах больюу
Өчүүхэн шоргоолж нүдгүй боловч
Өөр нүдэт хорхойгоос харин хурдан явдаг адил.

Шудрага сайн ухаантан хоёр, хүн нийлэн хэлэлцвэл
Шалгадаг нэгэн сайн бодлого гарах болно за.
Шар улаан хоёр зүйл будгийг нийлүүлэн зуурвал
Шинэ өөр нэгэн өнгө гарахтай адил.

...

Юуны өмнө эрхэм та бүхэндээ болон таны үр хүүхэд, ахан дүүст тань олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдөр, манайхаар бол эх үрсийн баярын мэнд хүргэе. Хүүхдийн инээд хөөр, баяр бахдалаар нэг өдөр өнгөрч, үр хүүхэдтэй байхын жаргалыг мэдрэх шиг. Цэцэг шиг охиноо хөтлөөд алхаж явахдаа энэ хорвоод ямар их жаргалтай хүн болохоо улам ихээр мэдэрлээ. Хүссэн бүхнийг нь ганц өдөр үг дуугүй биелүүлж, хаан мэт аашлуулая гэж хичээгээд түүнийгээ биелүүлж чадсан болохоор сэтгэл хангалуун байна. Хоёр хүүгээ хар нялхаараа  хэрсүүжиж,  амьдралд нухлуулалгүй өсгөхсөн,  бяцхан оюунаа чилээн олон зүйлийг битги...

Өнөөдөр Монголд амьдрах аргагүй болчихож. Ажил төрөл хөөцөлдөөд өнөөдөр гадуур жаахан явлаа. Хаана ч очсон хүнд сурталтай эрх мэдэлтнүүд, өөрийгөө ихэд бодсон ажлсаг царайлсан "новшнууд" байх юм. Бүр уур хүрчихлээ. Ганц тодорхойлолт авах гэж өглөөнөөс үд өнгөртөл үүдийг нь сахих тэдний хувьд юу ч биш юм байна л даа. Тэд болохоор ажилтай харин үүдэнд дугаарлан зогсож байгаа бид хийх юмгүйдээ хүлээж байгаа юм шиг л бодох юм. Өнөөдөр хэнд албан тушаал байна тэр хүн өнгө мөнгөнд умбаж, бүхнийг тааллаараа болгож болдог бололтой. Дээрээс нь авилга. Өдөржин үүдийг нь сахиж байснаас таньдаг хүнээр нь ...

Дахиад л хонхны баярын "нэрэмжит" архидалт. Агаар салхинд гарч тархи толгойгоо цэнэглэх гэсэн биш бөөн нерви. Арван жилийнхэн нийлж хонхны баяраараа архидаад "тасраад" унасан ангийнхаа охиныг хүчиндлээ ч гэх шиг, такси хулгайлж зугтаагаад осолдлоо гээд элдэв муу муухайг ханатлаа сонслоо. Уул нь Багануурт намайг амьдарч байхад ямар гоё хот байсан гээч. Чимээ шуугиан багатай, агаар салхи сайтай, хүн зон нь тайван амгалан, хэрэг төвөг гарлаа гэж тоотой сонсогддог байсан юм. Харин одоо хүн ам нь өсч, түм түжигнэж бум бужигнаад түүнийхээ хирээр элдэв хэрэг их гардаг болсон юм шиг. Архидалт бүр хирэ...

Хүүхдийн мөнгийг хот болон орон нутагт ХААН банкаар дамжуулан олгодог гэдгийг хүмүүс мэднэ. Тэгээд дараалал үүсгэн өдөржин хүлээх хэрэггүй, хүссэн цагтаа очиход таны дансанд ороод аль хэдийн хүү нь бодогдоно гээд л рекламдаад байсан. Би 2 хүүхдийнхээ мөнгийг Багануураас авдаг юм. Тэр бүр очиж чаддаггүй болохоор бараг өнгөрсөн оны сүүлээс аваагүй байсан юм. Сая очоод 2 хүүгийнхээ мөнгийг аваад хадгаламжинд нь хийчихье гэсэн чинь 3-р сараас өмнөх мөнгө дансанд чинь ороогүй байна, сүүлийн 2 сарынхаа мөнгийг авах уу? Гэдэг байгаа. Яагаад сар сард нь авдаггүй юм энэ тэр гээд теллер бүсгүй бараг хув...

Багануур орохоор их л урамтай гарсан юмсан. Даанч хоёрхон жилийн өмнө сүр дуулиантайхан нээж байсан мянганы замын хэвтээ тэнхлэгийн Төв аймгийн Эрдэнэ сумаас Багануур орсон 50-иад километр зам энд тэндээ цөм үсэрч нилээд олон машин осолдож, бас ч үгүй хэдэн хүний амиар "наадаад" авсан сурагтай. Тэгээд нөгөө "сайхан" замаа  дахиад л барьж байгаа нь энэ гээд хаачихаж. Анх тавигдаж эхлэнгүүтээ ажиллаж байсан нэг залуу зам индүүддэг машиндаа дайруулаад өнгөрч байсан гашуун түүх бий. Зам барих нь буруу зүйл гэж ер хэлээгүй. Харин өргөнөөс нь сайд дарга нар "хусаад", зузаанаас нь хужаа нар "хусаад" ...

Ойрд юм хум бичсэнгүй. Охидын тухай хэдэн үг бичдэг юм билүү. 60,000 эмэгтэй илүү энэ тэр гэж нуршихгүйэ. Зүгээр л өнөөгийн охидын гадна өнгө төрх тэдний зан төлөвийн тухайд хэдэн үг хэлье. Хаанаас ч билээ дээ. Нэг хүний ээж нь бидний үеийн охид царайлаг биш байсан ч их дэг журамтай, хүнийг хүндэлдэг байсан юм, одооны охид царайлаг сайхан болсон ч хүнийг хүндлэхээ болиод янзан бүрийн ааш авир их гаргадаг болсон гэж хэлсэн тухай уншиж байсан. Өчигдөр такси бариад явж байтал жолооч гуай одооны охидууд их сайхан болсон тухай мөн ярьж байсан 3 жил гадаадад байсан тэр залуу замын хажуугаар надад зо...

Сайн байцгаана уу? найзуудаа. Аав ээждээ очиж хэд хоног эрхлээд сайхан амарлаа. Гэвч бороо ороогүй нил шороо, дэндүү хуурай байёныг хэлэх хэрэгтэй. Хэн хүнгүй л ус чийгний мөрөөсөл болчихсон байна. Жил шахам очоогүй ч Багануур маань хуучин хэвэндээ, илүү ихэссэн зүйл нь архидалт юм шиг санагдлаа. Хүн ам нь ихсэхийн хирээр архидалт, хэрэг төвөг гарах нь элбэгшсэн юм шиг. Хаа нэг шинэ байшин баригдсан харагдах авч баар, кафе, зочид буудлын зориулалттай л баригдсан байх юм. Хүн амьдрах аргаа яаж сонгох гь өөрийн хэрэг мэт боловч миний бодлоор архиар хэн нэгнийг хордуулж, үр хүүхдийнх нь хоолны мө...

Хэдхэн жилийн дотор төрж өссөн Монгол улсынхаа хөгжил, амжиргааны тvвшинг Япон, Швецарь, Израйль шиг болгох бvрэн бололцоо бидэнд байна гэвэл та эсэргvvцэх vv? Тэгвэл шатаар өгсөж буй мэт тvргэн хөгжлийн нууцын нэгийг таны өмнө дэлгэж байна. Энэ бол маркетинг, менежмент гэх мэт нийтийн сургууль курсуудээр ил заадаг, номон дээр улиглан бичдэг тэрхvv залхуутай онол ердөө ч биш. Энэ бол ердийн л хулгай. Эдийн засгийн гайхамшгийг илбэ мэт бvтээдэг энэ тогтоц өнөөг хvртэл манай зэлvvд нутаг дээр байгуулагдах нь байтугай төсөөлөгдөө ч vгvй л явж байна. Гэтэл ахар богино хугацаанд хөгжиж хvчирхэгжсэн...

ДЭЛХИЙД ГАЙХАГДАХ МОНГОЛ ХООЛНЫ НУУЦААС
Монголчууд бид хоол ундаа бэлдэж хэрэглэх дэг ёс, өөрсдийн гэх өвөрмөц тусгай журам, арга хэлбэртэй явж ирсэн vндэстэн бөгөөд өнө эртнээс “монгол хvний хvнсний аюулгvй байдлыг” цогцоор нь Монгол төрийн бодлогын хvрээнд авч vзэн шийдвэрлэдэг байсан сайхан уламжлалтай.
Монгол vндэсний “хоол унд”-ыг дотор нь Гэрийн болон хээрийн хоол унд, Тусгай ёслолын буюу хvндэтгэлийн зоог гэж ангилдаг байна. Цаашилбал, хоол ундыг гарал vvслээр нь цагаан идээн, улаан идээн, ногоон, шар, хар идээн хэмээн ангилж эднийгээ “таван тансаг идээн” гэж нэрлэдэг.
Тэгвэл хvндэ...

Аав охиноо "Jije" гээд дуудсан охин нь сонсон шинжгүй цааш харан юмаа хийсээр. Хэд хэд дуудлаа нэмэр алга.  Аав жаахан бухимдуу дөхөж очиод "чи сонсож байна уу, нэрээ мэддэг үү чи" хэмээн зандартал, охин нь жишим ч үгүй, өө би өөрийнхөө нэрийг "боль чи" гэдэг юм байх гэж бодсон өөр нэртэй байсан юм уу гэж гэнэ. Хэ хэ. Хүүхдүүд нээрээ алнаа. Аав, ээжийгээ хүртэл хийгээд авна шүү.

Монголчууд бид хүүхдүүдээ багаас нь боль, хүнээс асуу, зөвшөөрөл ав энэ тэр гээд хааж боож, хязгаарлаж өсгөчихөөд томорсон хойно нь бие дааж сурахгүй, өдий том болчихоод гээд загинах нь их байх юм. хүүдүүд маань ч гэс...

 Монголд суугаа Солонгосын элчин сайдын яамнаас солонгос гарч ажиллах монгол иргэдийг бөөнөөр бүртгэж чирэгдэл учруулсан нь дарга цэрэггүй бүгдийн дургүйг хүргэж энэ талаар зрим гишүүд ч хатуухан үг дуугараад авсан. Тэгвэл үүнээс ч хурц асуудлыг Солонгосын элчин сайд дэгдээсэн тухай яриа саарал ордноор тархаад байна. Элчин сайд нэг дэх өдөр ерөнхий сайд М.Энхболдод бараалхжээ. Тэрээр сүүлийн үед танай парламентийн гишүүд миний тухай янз бүрийн таагүй зүйл ярих болсон нь хоёр улсын харилцаанд ч нөлөөлж магадгүй байна. Хэрвээ танай парламентийн гишүүд ийм зүйл яриад байгаа нь хоёр улсын харилцаа...

Эрх чөлөө гэдэг бол жинхэнэ утгаараа бид өөрсдийн үйл хэргээ өөрсдийн хүслээр гүйцэтгэхдээ бусдын үйл хэргийг үгүйсгэхгүй, түүнд нь саад тотгор учруулахгүй байх явдал мөн.

Жон Стюарт Миль

Эрх чөлөө гэж юу вэ?

Эрх чөлөө гэдэг бол хүн бүр бусдын оролцоогүйгээр хийх зүйлээ сонгох боломж мөн. Хүн бүр бусад хүний эрх чөлөөнд хутгалдахгүй л бол өөрийн дураар, хэрхэн амьдрахаа шийдэх эрхтэй. Чөлөөт байдал гэдэг бол эрх чөлөөг илэрхийлэх өөр нэг ойлголт юм. Эрх чөлөөг сахин хамгаалах нь засгийн газрын  үндсэн үүрэг юм.

Эрх чөлөө орчин үеийн нийгмийн ёс суртахууны нэг үнэт зүйл мөн гэдгийг одоо х...

Зах зээлийн хатуу ширvvн өрсөлдөөний хууль ёсоор том жижиг гэлгvй компаниуд дотор ширэнгийн гэж болохоор хууль vйлчлэх нь цөөнгvй. Хэн нэг нь нөгөөхийнхөө араа явуулга хийж, өөр нэг нь алтан хошуу өргөх гээд таагvй зvйлстэй ажил хийж байгаа, хийж байсан бvх хvн ямар нэг байдлаар таардаг. Харин юмыг яаж мэдэх вэ, ийм ширэнгийн хууль vйлчидэг компанид орчихвол халагдчихалгvй vлдээд, ар гэр, амин голоо зогоогоод явахад тус болох vндсэн хэдэн зарчмыг танилцуулъя. Юуны өмнө ном судрын албаны vг хэллэгээр бус хар яриа, хар амьдралаас жишээ авсан байгааг ойлгоорой. Харин уншаад санал нийлж, мөрдөх эс...